orhun yazıtları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
orhun yazıtları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

9 Ocak 2018 Salı

Göktürklerin Yaşam Biçimi

 

 

Göktürklerin Yaşam Biçimi

 
 
Göktürk Hanlığı, çoğunluğu Türk, çeşitli boylardan oluşan bir birliktir. Göktürk hanlığı, oymak ve boyların Türk birliğinde toplanma evresidir. 
 
Orhun Yazıtları’nda Türk adı ilk kez etnik ad olmaktan çıkıp siyasal birliğin adı olur. Yazıtlarda Türk boyları olarak Oğuz, Kıpçak, Karluk, Kırgız, Tölös, Tarduş, Türgiş, Çık, Az, Kurıkan, Bayurkı, Tonra, Basmil adı geçer.

Devletin örgütlenişi Hunlarınkine çok benzer. Merkeziyetçi bir devlet değildir. Boylardan oluşan illerin ayrı beyleri vardır. Boyların da beyleri bulunur. Beylik soydan gelir. Büyük ve etkin beyler özgürce hareket edebilirler. Çevre devlet ve aşiretlerle ilişkide bulunabilirler.

Göktürk toplumunda sınıfların varlığı bellidir. Genellikle aristokrat düzen üzerinde tabakalaşma görülür. Toplumda “kara budun” (halk) ve “beyler” olmak üzere iki büyük katman vardır. Ülke yönetiminde bulunan beyler kendi aralarında birimlere ayrılır. Her bey kendine bağlı halkı koltuğuna alır. Yabgu, tekin, Şad, Tarkan, Buyruk, Çur gibi devlet örgütünde çeşitli unvanlar vardır. 
 
Kağan ailesinden olanlara Şad, Tekin; devletin büyük memurlarına Buyruk; halktan olup da soyluluk sanı verilenlere Tarkan denir. Yabgu ve Şad hakan yardımcısıdır. Tümünün üstünde kağan bulunur. Kağan her zaman değişen oymak ve il birliğinin başıdır. Kağan, bey ve oğullarının kulları, cariyeleri ve kara budunu vardır. Birliğe bağlı kimi boyların başı handır. Yenilerek devlete katılan halkların yönetimine hakan, ilteber adlı vali yollar.

Halkın büyük bölümü göçebedir. Avcılık ve hayvancılıkla geçinirler. Göçebelikleri oraya buraya konan gelişi güzel bir göçerlik değildir. Her boyun, her oymağın yaylağı, kışlağı, otlağı ve sulağı bellidir. Günümüzde Kazak ve Moğollar arasında görülen post çadırlarda yaşarlar. Halkın küçük bölümü yerleşiktir. Bunlar tarımla uğraşırlar. Kentler bile vardır. 
 
Kentliler genellikle alışverişle yaşarlar. Kervan işletirler, madencilik yaparlar. Ana besin kaynakları et, süt gibi hayvansal ürünlerdir. Silah kullanma ve binicilikte ustadırlar. Boynuzdan yayları, keskin kılıçları, ıslık gibi ses çıkaran okları vardır. Vücutlarını süslü zırhlarla örterler. Kısrak sütünden yaptıkları kımız ile darı şarabı içerler.

Çin kaynaklarında Göktürkler üzerine ilginç gözlemler vardır. Çeşitli kaynaklarda verilen bilgilere göre Göktürk halkı uzak kuzeyde Orhun ve Yenisey çevresinde yaşar. Sürülerini otlatarak oradan oraya göçer, keçe çadırlarda otururlar. Halk kahramanlık yaşamına bayılır. 
 
Gelenekleri eski Asyalı Hunların geleneklerine benzer. Taşkın güçlü erkeklere hayranlık duyarlar. Yakınlarından biri ölünce, garip biçimde yas tutarlar. Gözyaşları yüzlerinden fışkıran kanla birlikte aksın diye yüzlerini bıçakla çizerler. Soyluları toprağa gömerken, savaşta kaç adam öldürmüşse başına o kadar taş dikerler. 
 
Hanın otağı kendi dillerinde “Ötüken Yış” (Ötüken Ormanı) adı verilen yerdedir. O çevrede bir dağda bulunan mağara atalardan kalma ziyaret yeridir. İleri gelenler her yıl kağan başkanlığında o mağaraya gidip kurban adarlar.
 

1 Aralık 2017 Cuma

Türklük bilinci

 
 
Türklük bilinci
 
 
Cengiz Aslan
 
 
GÖKTÜRK Abideleri, 1889 yılında Rus tarihçi Yardintsev’in keşfi ile araştırılmış fakat çözülememiştir. 1893 yılında Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen, Türk tarihinin ve dilinin en önemli kaynağını çözerek dünya bilim çevrelerine duyurmuştur. Taşlar üzerindeki 38 harfli alfabede “Türk” ve “Türkçe” adı, ilk kez Göktürkler dönemine ait bu yazıtlarda geçmiştir.

Orhun Yazıtları, Göktürk Devleti’nin hükümdarı Bilge Kağan zamanına ait altı adet yazılı dikili taştan oluşmaktadır. Taşların coğrafî alanı ise Moğolistan'ın kuzeyinde ve Baykal Gölünün güneyinde bulunan, Orhun Irmağı vadisidir. Bu vadi çevresinde ayrıca çeşitli dönemlere ait heykel, balbal, şehir kalıntıları, taş yollar, su kanalları, koç ve kaplumbağa heykelleri, sunak taşları bulunmuştur.

W. Radlof adlı Alman asıllı sosyolog, Rusya’daki Türk illerini gezerek Türk halk kültürlerini araştırmış ve çeşitli anıtları incelemiş, bu anıtlardaki yazıları derleyerek dünyaya duyurmuştur. Dünya bilim ve kültür mirasının eşşiz değerdeki kalıntılarına ilişkin köklü ve seviyeli bir araştırma günümüz Türkiyesinde henüz gerçekleştirilememiştir.

Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı TİKA’nın yürüttüğü Moğolistan Türk Anıtları Projesi” ile ilgili olarak son durumu özetlemek gerekirse 1997-2000 yılı arasında tespit, tahlil, bakım, onarım, koruma ve tanıtmaya yönelik çalışmalar bilim adamlarınca ortaklaşa sürdürülmüştür. Ayrıca, “TİKA ve İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nün işbirliği ile 23 - 30 Nisan 2000 tarihleri arasında "II. Uluslar Arası Göktürk Anıt ve Yazıtları Kolokyumu" düzenlenmiştir. 20 ülkeden 40 bilim adamının bildirileriyle; 25 üst düzey yetkilinin de raportör ve dinleyici sıfatıyla katıldığı kolokyumda başta Moğolistan Halk Cumhuriyeti sınırları içindekiler olmak üzere eski Türk yazıtlarının korunması, kurtarılması ve tanıtımının yapılabilmesi için önemli kararlar alınmıştır.” denilmektedir.

Dünya Kültür Mirasları kapsamında olan bu yazıtların değeri üzerinde, Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte Türk Dünya ası tartışıp düşünmeliler... Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve veziri Bilge Tonyukuk, Türklerin birliğinin ve geleceğinin garantisi olan öğütleri, yüz yıllar sonrasına niçin aktarmak istediler?

Göktürklerin Çin egemenliğinden nasıl kurtulduğu, Çin’e karşı kurtuluş savaşının nasıl yapıldığı niçin anlatılmaktadır? Orhun yazıtlarındaki kesin ve tartışılmaz millî bakış açısı neden dikkatleri çekmektedir? Türkçülük vurgusu ve Türkçe yazış önemli mi?

Bilge Kağan diyor ki,

"-- Ben Tanrı'ya benzer, Tanrı'dan olmuş Türk Bilge Kağan. Tanrı irade ettiği için, Kağanlık tahtına oturdum. Ey ulusum, ey hanedanım! Sözlerimi dikkatle dinle!

Çinlilerin altınına, gümüşüne, ipeğine, tatlı sözüne, değerli hediyesine kapılmadım. Bunlara kapılan ne kadar Türk'ün öldüğünü, Çin boyunduruğuna düştüğünü unutmadım.

Bilgisiz, kötü kağanlar Türk tahtına oturdular. Onların kötü idaresi ve Çinlilerin hilesi yüzünden Türk milleti zengin ülkelerini yitirdi. Türk kağanlarının cihanı tutan gücü geçmişte kaldı.

Bu yüzden Çinlilere beylik eden Türkler köle, Türk kızları cariye oldu. Türk beyleri, şanlı isimlerini bıraktı, Çince isimler kullanmaya başladı. Türkler, Çin kağanına uyruk olup elli yıl onun acıklı ve utandırıcı idaresinde yaşadılar.

Tanrı yardım etti, Türk Kağanı oldum. Dağılmış milletimi bir araya topladım. Fakir halkımı zengin ettim. Azalmış milletimi çoğalttım. Atalarım Bumin Kağan'a, İstemi Kağan'a lâyık bir evlat olmaya çalıştım. Atalarım Türk ülkesini öylesine sıkı tuttular, öyle bilgelikle, öyle güzel törelerle yönettiler ki, Türk milleti bahtiyar oldu.”

Çağımızda milletler arasında medeniyet mücadelesi yaşanmaktadır. Türk kültürüne yönelen tehditlerinin başında, taklide dayalı çağdaşlaşma anlayışı ile batı kültürü içinde dejenere etme ve mankurtlaştırma vardır. Türk milletinin özgün kimliğinden kopartılarak millî birlik şuurunu yok etmek için kurulan tuzaklara otuz bin şehit verilmiştir.

Türkiye’de ve Türk dünyasında, şive ya da lehçe farklılıklarını ön plana çıkararak, toplumlar içinde etnik köken oluşturma yoluna gitmek isteyen emperyalist sömürü güçleri, Türk dilinin ve kültürünün parçalanıp yok olmasını planlayıp uygulamaktadır.

Bu planlı tuzaklara karşı millî tarih bilincine sahip, Türklük değerlerine bağlı, milliyetçi bir ruh ve disiplin sahibi lider/yönlendirici aydınlara çok büyük görev ve sorumluluklar düşmektedir. Küresel ölçekte küçülen ve birleşen dünyamızda, millî kimliğini koruyamayan milletler köle olmaya mahkûmdur. Kendi kimliklerini koruyarak çağdaşlaşan batılılar, batılı milliyetçi aydınların planlamaları doğrultusunda “Avrupa Birliği” ni kurmaktalar.

Avrupa da Fransızlar Fransız dilini, İngilizler İngiliz dilini, Almanlar Almanca’yı, İspanyollar İspanyolca’yı yaşatıp egemen kılma çabasından asla vaz geçmemişlerdir. Avrupa milleti kurma hedefi, Avrupa kültürünün dünya egemenliğine yükseltilmesi çabasıdır. Hıristiyanlık dini esasına dayalı dil ve kültür bütünü yaratmış olan Avrupa, inançları ve kültürü farklı olduğu için Yugoslavya’yı parçalamış ve Bosna Hersek’te soykırım yaratmıştır. Buradaki Türk-İslam kültürüne sahip Bosnalı halk yok edilmek istenmiş ve yarısı yüz yıllardır baskı ve öldürme yolu ile yok edilmiştir.

Millet olmanın tartışılmaz temeli millî dil ve millî kimliktir. Kimlik ve dil millî ülkünün en sağlam köprüleridir. İşte bu köprü ile ilgili olarak Mustafa Kemal Atatürk 1933 yılında şu tespiti yapıyor ve emrediyor:

“-- Bugün Sovyet Rusya, dostumuzdur, komşumuzdur, müttefikimizdir. Bu dostluğa ihtiyacımız vardır.

Fakat yarın ne olacağını hiç kimse kestiremez. Tıpkı Osmanlı İmparatorluğu gibi parçalanabilir. Bugün elinde sımsıkı tuttuğu milletler, avuçlarından kaçabilir. Dünya bir dengeye ulaşır. O zaman Türkiye ne yapacağını bilmelidir.

Bizim, bu dostumuzun, komşumuzun idaresinde dili bir, inancı bir, özü bir kardeşimiz vardır. Onlara sahip çıkmaya hazır olmalıyız. Hazır olmak yalnız o günü susup beklemek değildir; hazırlanmak lâzımdır. Milletler buna nasıl hazırlanır? Manevî köprüleri sağlam tutarak...

Dil bir köprüdür, inanç bir köprüdür, tarih bir köprüdür. Bugün biz bu kitlelerden dil bakımından, gelenek, görenek, tarih bakımından ayrılmış, çok uzağa düşmüşüz. Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur.

Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz. Bizim onlara yaklaşmamız gerekli. Tarih bağı kurmamız lâzım. Folklor bağı kurmamız lâzım, Bunları kim yapacak? Elbette biz. Nasıl yapacağız? İşte görüyorsunuz; dil encümenleri, tarih encümenleri kuruluyor. Dilimizi onların diline yaklaştırmaya ve böylece birbirimizi daha kolay anlar hâle gelmeye çalışıyoruz, ortak bir mazi yaratmak peşindeyiz. Bunlar adı konarak açıktan yapılmaz, bunlar, devletin ve milletlerin derin düşünceleridir..." (1)

Türk Dünyası elbette globalleşen dünyanın bir parçası olmak için tüm milletler arası ilişkilerde var olacaktır. Asla kendi içine dönük yaşamayacak ve etkin işbirlikleri planlayıp sürdürecektir. Fakat asla millet olma bilincinden, tarihinden, dilinden, kültüründen idealinden taviz vermeyecektir.

Bilge Kağan’ın uyarısı çok önemli:

“-- Ey Türk Beyleri! Üstte gök çökmedikçe, altta yer delinmedikçe bil ki Türk milleti, Türk yurdu, Türk devleti, Türk töresi bozulmaz. Ey ölümsüz Türk milleti! Kendine dön! Su gibi akıttığın kanına, dağlar gibi yığdığın kemiklerine lâyık ol! ”

Evet, bu ülkenin zenginliklerini “etnoloji” silâhı ile yok etmek isteyen AB ve ABD gibi küresel emperyalist birlikler, Türk devletlerine ve onların sarsılmaz töresine karşı yozlaştırma ve bölme politikası güdüyor. Haçlı seferlerinden beri “Şark Meselesi”ni adım adım uygulamaya koyuyor.

Türk devletinin sahibi Türk halkıdır. Türk bayrağını, kimliğini, töresini, dinini ve ortak ülkülerini seven ve Türkiye’nin derdini dert, sevincini sevinç edinen, yurttaşlık bağı ile “Ne Mutlu Türküm” diye bilen herkes bu ülkenin sınıfsız en değerli eşit düzeydeki vatandaşıdır.

Bu yapıyı bozmak isteyen “dahilî ve haricî bedhahlar” asla başarılı olamayacaktır.

DİPNOTU

(1)İsmet Bozdağ, "Atatürk'ün Sofrası" İstanbul 1971
 

24 Kasım 2017 Cuma

BENGÜ TAŞLAR




BENGÜ TAŞLAR


Ahmet Urfalı



‘’Türk medeniyetinin, yüksek Türk kültürünün büyük vesikası.. 

Türk askerî dehasının, Türk askerlik sanatının esasları.. 

Türk gururunun ilâhî yüksekliği.. 

Türk feragat ve faziletinin büyük örneği… 

Türk içtimaî hayatının ulvî tablosu.. 

Türk edebiyatının ilk şaheseri… 

Türk hitabet sanatının erişilmez şaheseri.. 

Hükümdarâne eda ve ihtişamlı hitap tarzı.. 

Yalın ve keskin üslûbun şaşırtıcı numunesi.. 

Türk milliyetçiliğinin temel kitabı.. 

Bir kavmi bir millet yapabilecek eser.. Asırlar içinden millî istikameti aydınlatan ışık.. 

Türk dilinin mübarek kaynağı.. 

Türk yazı dilinin ilk, fakat harikulade işlek örneği.. 

Türk yazı dilinin başlangıcını milâdın ilk asırlarına çıkartan delil.. 

Türk ordusunun kuruluşunu en az 1250 sene öteye götüren vesika.. 

Türklüğün en büyük iftihar vesilesi olan eser, İnsanlık aleminin sosyal muhteva bakımından en manalı mezar taşları.. 

Dünyanın bu gün belki de en büyük meselesi olan Çin hakkında 1250 sene evvelki Türk ikazı.,’’

Muharrem Ergin, Orhun Abideleri adlı eserine bu muhteşem girişi yaparak devam ederek, Abidelerin, Göktürk devletinin Bilge Kağan  döneminin ürünü olduğunu belirtir.

 Üç Abidenin birincisi olan Kül Tigin Abidesini ağabeyi Bilge Kağan 732’de, ikincisi olan Bilge Kağan abidesini de ölümünden bir yıl sonra 735’te kendi oğlu olan kağan diktirmiştir. Üçüncü olarak verilen Tonyukuk Abidesi ise 720–725 senelerinde kendisi tarafından dikilmiştir.
 
Muhtevasının zamanı aşmasından dolayı Orhun Abidelerine Bengü Taşlar denilmiştir. Bengü taş; ebedî, sonsuz taş demektir. Dönüşümü ve döngüyü vurgular. Sonsuz hayatın sembolüdür. 

Farklı Türk dillerinde Mengütaş, Bengüdaş, Bengütaş olarak da söylenir. Ayrıca anıt anlamına da gelir. Bengi (Bengü/Mengü/Mengi) kavramı sonu olmayan, hep var olacak olan bir varlık anlayışını ifade eder. 

Bu taş ise sonsuz bir döngü içerisinde ruhların göğe yükselişini simgeler. Taş; gücü ve dayanıklılığı (ölümsüzlüğü) temsil eder.

Bu nedenle tüm kalıcı anıtlar ve yazıtlar sağlam taşlardan yapılır. 

Orhon ve Yenisey Anıtları Türk tarihinin en önemli yazılı anıtlarıdır Anıtlar dikerek daima anımsanma ve yad edilme arzusu hemen her milletin geçmişine ait çeşitli büyüklüklerde taş anıtların varlığını da beraberinde getirmiştir. 

Türk kültüründe taşlarla ilgili pek çok söylenti vardır. Yabancılara aldanıp kutsal taşı onlara hediye eden bir hakanın yüzünden ülkenin bereketi kaçar. Bazı kahramanlar ellerinde dokuz köşeli taşla doğarlar. 

Masallarda cezaların en kötülerinden biri taşa dönüşmektir, böylece insanlar o taşı görüp ibret alırlar. Gökten düşen taşlar sıra dışı özelliklere sahiptir. Kaya üstünde yatmakla gebe kalınacağına dair inanç da bu konuyla bağlantılıdır.
 
Abideler, Göktürk (Orhun) yazısıyla yazılmıştır. Bu yazının kökeni Türk damgalarına dayanmaktadır. 

Bilindiği kadarıyla Türklerin kullandığı ilk yazı sistemi olan ve Orhun Yazıtları’nda kullanılmasından ötürü Orhun Alfabesi olarak adlandırılan yazı sistemi ilk olarak 6. yüzyılda kullanılmıştır. 

Burada önemli bir nokta bu alfabenin Orhun alfabesi olarak isimlendirilmesine karşılık, Orhun Yazıtları’nın yazılıp, anıtsal nitelikte dikilmesinden iki yüzyıl önce Yenisey’deki anıtlarda kullanılmış olmasıdır. 

Bu durum, adı geçen alfabenin son ve mükemmel biçimini Orhun’daki anıtlarda almış olmasından kaynaklanır.

 Gök Türkler, Uygurlar, Kırgızlar tarafından doğduğu coğrafyada kullanılan Orhun yazısı, bazı Türk boylarınca Avrupa’ya da taşınmıştır. 

Hatta 16. yüzyıla kadar Macaristan’da Sekeller arasında kullanıldığı bilinmektedir.
 
Orhun Yazıtları, Türk devlet anlayışının bir göstergesidir. 

Devlet adamları milletine hesap verir, halkını tehlikelere karşı uyarır. 

Devlet-i ebed-müddet olarak yaşayabilmenin sırlarını, devletin ayakta kalmasının şifrelerini verir:
 
Amcam kağan oturarak Türk milletini tekrar tanzim etti, besledi. Fakiri zengin kıldı, azı çok kıldı.( KTG-D-16)
 
Yekün olarak yirmi beş defa ordu sevk etti, on üç defa savaştık. İlliyi ilsizleştirdik, kağanlıyı kağansızlaştırdık. Dizliye diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik. Türgiş Kağanı türkümüz, milletimiz idi…

(KTG-D-18)diye, Türk milleti için gene uyumadım, gündüz oturmadım. Küçük kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite kazandım. Öyle kazanıp bütün milleti ateş, su kılmadım. Ben kendim kağan oturduğumda, her yere(KTG-D-27)gitmiş olan millet öle yite, yaya olarak çıplak olarak dönüp geldi. 

Milleti besleyeyim diye, kuzeyde Oğuz kavmine doğru, doğuda Kıtay, Tatabı kavmine doğru, güneyden Çine doğru on iki defa büyük ordu sevk ettim,… savaştım. Ondan(KTG-D-28)
 
Türk milleti, ilini, töreni kim bozabilecekti? 

Türk milleti, vaz geç, pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı, beslemiş olan kağanına, hür ve müstakil iyi iline karşı kendin hata ettin, kötü hale soktun. Silahlı nereden gelip dağıtarak gönderdi? Mukaddes Ötüken ormanının milleti, gittin! Doğuya giden, gittin! Batıya, ( BG-D-19)geldi. 

Milleti besleyeyim diye kuzeyde Oğuz kavmine doğru; doğuda Kıtay, Tatabı kavmine doğru; güneyde Çine doğru on iki defa ordu sevk ettim… savaştım. 

Ondan sonra Tanrı buyurduğu için, devletim, kısmetim var olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli kıldım. Fakir milleti zengin kıldım.( BG-D-23)
 
-Türk Bilge Kağanı Türk Sir milletini, Oğuz milletini besleyip oturuyor.(TN2-K-4)
 
Orhun Abidelerinin muhtevasıyla Atatürk’ün Nutuk’u arasında düşünce birliği bulunmaktadır. 

Nutuk, milleti ülkenin geleceğini belirleyecek olan milli birlik ilkesi etrafında bilinçlendirip birleştirerek milli irade ve milli hakimiyet kavramlarının harekete dönüştürülmesi yoluyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşundan Cumhuriyetin ilanına kadar uzanan başarılı bir tarihi akışın hikayesidir.
 
Türk gençliği bu iki görkemli eseri daima okumalı ve arasındaki ortak özellikleri yeniden keşfetmelidir.

http://www.ulkucukadro.com/2017/11/bengu-taslar/