Ön Türklerin Antik Çağ Temsilcisi: İskitler

Ön Türklerin Antik Çağ Temsilcisi: İskitler

 

 

S.Kenc 

 

Tarihte Sakalar olarak da bilinen İskitler'in M.Ö. 10. yüzyılda Tanrı Dağları'nda başlayan tarihsel serüveni, 8. yüzyılda Doğu Avrupa ile Orta Asya arasında bulunan bölgeye yerleşmeleriyle devam etmiştir. Avrasya steplerinde yedi yüz yıl hüküm süren İskitlerin hakimiyeti M.Ö. 3. yüzyılda Kırım'da sona ermiştir. 

 

 

İskitler (Sakalar) Kimdir?

 

 

M.Ö. 8. yüzyılda Hazarlar üzerinden Tuna boylarına ulaşmayı başaran İskitler, Doğu Avrupa ile Karadeniz’in kuzeyine hakim oldular. M.Ö. 6. yüzyıldan sonra zayıflayarak Anadolu’dan çıkmak zorunda kaldılar. M.Ö. 3. yüzyıla kadar Kuzey Karadeniz civarında yaşamış, Gotlar ve Sarmatlar tarafından yıkılarak asimile olmuşlardır. 

 

 

İskitlerin Kökeni

 

 

Yunan kayıtlarında Skytai, Asur kaynaklarında İşkuza, Pers kaynaklarında ise Sakalar olarak yer alırlar. İskitler’in kökenlerinin Sümerler’e dayandığı ve Sümerler'in tarih sahnesinden silinmeleriyle batıya göçen Ön Türk toplumlarından bir tanesi oldukları düşünülmektedir. 

 

 

İskitler (Sakalar) Türk müdür?

 

 

İskitler ile yakın ilişkiler kurmuş olan ve bunu yazılı belgelere de döken Yunanlılar (Grekler) bu topluluk için pek çok bilgi vermektedir. Medeniyetler Tarihi konusunda bir otorite olarak kabul edilen Herodot da İskitler döneminde yaşamıştır. Ünlü tarihçi İskitler’in Türk olduğuna dair önemli kanıtlar sunmuştur. 

 

 

Yapılan tetkikler ve bulgular da İskitler’in Turanid bir kavim olduğunu ortaya koyar.  

 

 

 

Persleri kültürel yönden etkilemiş olan Soğd kültürü ile tanışmaları Persler’den de önceye dayanır. Herodot da İskitler’in, kültürel vasıfları ve fiziksel görünüşleri itibariyle Persler’e hiç benzemediğini ortaya koyar. 

 

İskitler’in Türk olduklarına dair en önemli kanıt kurganlardır. Ön Türklerde kurgan, ilgili topluluğun Turanid kavminin bir parçası olunduğunun simgesidir. Ölümden sonraki hayata olan inancı simgeleyen kurganlar, devlet büyüklerinin mezarlarını korunaklı hale getiren anıtlardır. Hizmetkarlarının mezarı ise kurganların yakınına konumlandırılmıştır.

 

 

Genetik Bilimi, İskitler ve Akıbetleri

 

 

Genetik bilimi ışığında elde edilen bilgiler İskit genlerinin melezleşmeksizin müstakilen Türk coğrafyasında bulunduğunu ortaya koymuştur. Onların İç Asya’dan Anadolu’ya gelişlerini, göç hareketleri ve Kafkasya-Anadolu hattındaki kurganları inceleyen Dr. J.D. Kimball, İskitler’in kadın savaşçıları üzerinde araştırmalarda bulunmuştur. 

 

 

Bir nevi Türk-Pers melezi olarak Tarih sahnesinde yerini alan Sarmatlar, zaman içerisinde İskitler’in hakimiyetini geriletmeye başlar. Yerleşik hayata geçince savaşçılık yetilerini de kaybeden İskitler soydaşı olan Sarmatlar’ın istilasına uğramıştır. 

 

 

 

Öyle ki İskitler’in varlığı Kırım ile sınırlı kalmıştır. Onlara son darbeyi Gotlar vurur. Gotlar ise İskandinavya’dan Karadeniz’e inen bir topluluktur. Bir kısmı Soğdlar ile kaynaşan İskitler Doğu Avrupa gen havuzu ailesindendir.

https://www.turktoyu.com/on-turklerin-antik-cag-temsilcisi-iskitler

Türklerde Yeni Yıl Geleneği

 

 

 

 

Türklerde Yeni Yıl Geleneği

 

 

Arif Cengiz Erman

 

( www.turkcenindirilisi.com'dan alıntıdır)

 

 

 

 

“Çam ağacı'' süslemek tamamıyla Türk bir geleneğidir. Eski Türk inancında yerin göbeğinden göğe dek çıkan bir ağacın varlığı kabul edilir. Bu, yaşam ağacıdır. Bu ağaç Sümerlerde de vardır.

Türklerin İslam dinini kabul etmeden önce tek tanrılı inançları vardı ve Güneş onlar için çok önemliydi. 22 Aralık”ta gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başlamasından dolayı , “Güneş geceyi yendi” diyerek Gündoğan ya da Nartugan Bayramını kutlarlardı. Moğolca ve eski Türkçe Nar, Güneş; Tugan da Doğan demektir.

 

 

 

 

Gündoğan Bayramı günümüzde, Türk Cumhuriyetleri'nde ve Rusya Federasyonu'nda yaşayan Türk  halkları arasında kutlanmaktadır.

Bugün yanlış olarak “şamanizm” diye adlandırılan Orta Asya ve Sibirya halklarının inanç sistemi, tek bir yaratıcı Tanrı'ya tapınma ve “iye” olarak adlandırılan kutsal ruhlara saygı gösterme temelinde yükselir. Türklerin ve dünyanın en eski dini olan Tanrı Dini (Tengricilik), tek tanrı inancının en arı biçimidir. Bu inanç sisteminde Tanrı, kendi kendine var olmuştur ve evrenin kendisidir. Tanrı, evrenin kendisi olarak, evrendeki dengenin yaratıcısı ve koruyucusudur. Tanrı Dini'nde evrendeki her şey Tanrı'nın birer parçasıdır. Eski Türklerde tek Tanrı inancı birden bire ortaya çıkmadı. İnsan bilincinde yaratıcı bir Tanrı'nın oluşması, onun çok değer verdiği ve doğadaki tüm yaşamın kaynağı olarak gördüğü bir bir nesneyi tanrısallaştırmasıyla başlar. Dünya gezegeni için bu nesne, yer yüzünde yaşamın başlangıcı olan Güneş'tir. Güneş'le simgelenen Tanrı, daha sonra tüm göğü ve giderek tüm evreni kapsayarak, evrenin kendisine dönüşmüştür. Tengricilik'te bayramlar bile Güneş'in döngüsüne ve Ay ile olan ilişkisine göre belirlenir. Yılın en uzun gününün yaşandığı ve gündüz ile gecenin eşit olduğu günler, en önemli bayramlardır. Örneğin Kızıl Güneş Bayramı 21 Haziran'dan sonra gelen ilk dolunayda, Nartugan Bayramı da (yılbaşı) 21 Aralık'tan sonra gelen ilk dolunayda, kutlanır. Bu tarih 22 Aralık'tır. Doğum, yaşam, ölüm ve yeniden doğuş anlamına gelen yaşam ağacı, yaratılıştaki her şeyin sonsuzlukla ilişkilendirilmesinin bir simgesidir. 

 

Ölümden sonra bedenlerini terk etmiş olan ruhlar ve yeniden doğmaya hazırlanan ruhlar, yaşam ağacının dallarına tünemiş, bekleşen küçük kuşlar olarak tanımlanır. Türklerin eski inanışına göre, gece ile gündüz sürekli savaşır. 21 Aralık en uzun gecedir ve ardından Güneş daha çok görünmeye başlayarak, günler uzar. Bu, yeni yılın başlangıcıdır. 

 

Kabul edilenin tersine çam ağacı süslemenin eski bir Türk geleneği olduğunu savunan Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ, bu geleneği Avrupa’ya Türklerin aktardığını belirterek şunları söylemektedir: “Çam ağacı'' süslemek tamamıyla Türk bir geleneğidir. Eski Türk inancında yerin göbeğinden göğe dek çıkan bir ağacın varlığı kabul edilir. Bu, yaşam ağacıdır. Bu ağaç Sümerlerde de vardır. 22 Aralık’ta güneş daha uzun sürelerle dünyayı aydınlatmaya başlar günler uzar. Gün ile gece sürekli kavga halindedir. 22 Aralık’ta gün geceyi yener. Bunu yeniden doğuş bayramı olarak adlandıran Türkler bir bayram olarak kutlar. Türkistan’da bir akçam denilen bir ağaç varmış ve bu ağaç başka yerde yetişmezmiş. Akçamı getirip eve koyarlar ve akçamın altına o yıl Tanrı onlara güzel şeyler verdi, güzel bir yaşam verdi diye Tanrı’ya hediyeler koyarlar. Dallarına da ertesi yıl için Tanrı’dan diledikleri şeyler, adak olarak istedikleri şeyler için bez ya da kurdela bağlarlar. O günlerde büyük bayram, şenlik yaparlar. Aileler toplanır, büyükler ziyaret edilir, özel yemekler yenilir ve güzel elbiseler giyilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu gelenek Türkler yoluyla Avrupa’ya geçti. Konunun Noel’le bir ilgisi yoktur. İznik Konsili’nde pagan geleneği olarak görülen bu geleneği İsa’nın doğuşu olarak kabul ederler ve bu gelenek Hristiyanlara geçer. Ama Hristiyanlarda ağaç süsleme pek yoktur. 16. yy’da önce Almanya’da başlar. Daha sonra Fransa’ya geçiyor ve dünyaya yayılır.” Eski Türkler’de Soğuk Hanı olarak bilinen Ayaz Ata, soğuk havalarda ortaya çıkan ve yoksullara yardım eden biri olarak ünlenmiştir. Eski bir Türk halkı olan Etrüsklerin dilinde Ays, iye (kutsal/koruyucu ruh) demektir. Aysuna ise, iye anlamına gelen Ays'ın yani “iyenin” demektir. Etrüskçe Aysuna sözü, günümüze bir kız adı olan Aysun olarak kalmıştır. 

 

Orta Asya Türk mitolojisinde Ay ışığından yaratıldığına inanılan Soğuk iyesinin adı Ayas'tır ve soğuk havaya neden olduğuna inanılmıştır. Yakıcı soğuk anlamına gelen “ayaz”, Ayın gökte rahtalıkla görüldüğü açık havalarda meydana geldiği için, soğuk havayı Ayas'ın gönderdiği düşünülmüştür. Anlaşıldığı kadarıyla antik Türklerin “iye” anlamında kullandıkları Ays sözü, daha sonra Orta Asya'da Soğuk İyesi Ayas'a dönüşmüştür. Türklerin Soğuk İyesi Ayas, bugün Türk halklarının Ayaz Ata adıyla andıkları kişiliktir ve Avrupa'ya Noel Baba olarak geçmiştir. Avrupa'da Noel Baba üzerine hiç bir bilgi ya da mitoloji yoktur. Birden bire ortaya çıkmıştır.

Arif Cengiz Erman

 

 

https://www.turkcenindirilisi.com/turktarihi/turklerde-yeni-yil-gelenegi-h97068.html 

Nardugan Bayramı Nedir ?

 

 

 

 

Nardugan Bayramı Nedir ?

 

Nardugan

 

 

 

Nardugan, Ön Türkler'de ve İslama kadar olan Türkler ile Sümerlerde de aynı adla anılan yeni yıl bayramıdır.

 

 

Her yıl 22 Aralık'tan sonra gelen ilk dolunayda kutlanır.

 

 

Bunun nedeni ise Türklerin eski inanışına göre gece ile gündüz sürekli savaşırlar ve 21 Aralık günü en uzun gecedir ve ardından günler uzamaya başlarlar bu yüzden 22 Aralık günü Türkler için çok önemlidir ve bu günü takiben (Ay yılı esasına dayalı bir takvim kullandıkları için) ilk dolunayın çıktığı ilk gün yeni yılın ilk günüdür. 

 

 

Bu gün içinde tüm Türkler, ölümsüzlüğün simgesi olan ve Türk Mitolojisi'ne göre tüm insanların türediği ağaç olan Akçaçam Ağaçları süslenir ve altında türlü gelenkesel oyunlar oynanır, kopuz eşliğinde şarkılar söylenir ve eğlenceler düzenlenirdi.

 

 

 Bu geleneğin yine anayurtları Orta Asya olan ve türlü nedenlerle Mezapotamya'ya göçen Sümerler'e Türklerden geçtiği oradan da Anadolu aracılığıyla Eski Roma'ya değin uzandığı ve günümüze kadar gelip günümüzdeki 1 Ocak yılbaşının temelini oluşturduğu sanılmaktadır. 

 

 

Ayrıca sözbiçim olarak Türklerdeki Paktıgan ve Koçagan bayramlarıyla da uyumludur. 

 

 

Gündönümüne dayalı bayramlarda böylece üçlü bir silsile oluşmaktadır. 

 

 

Nar sözcüğü güneş (günümüz moğolcasında Nara) anlamına gelir, dugan ise doğmak fiili ile bağlantılıdır. 

 

 

Narduqan kelimesi Moğol dilindeki "nar" (güneş), Türk dilindeki "tuqan» (doğan, doğan) sözcüklerinden oluşmuştur. 

 

 

Tatarlar bu bayrama "Koyaş Tuğa», yani «Güneş Doğan» günü derler, Başkurtlar, Udmurtlar «Nardugan» veya «Mardugan», Mişer Tatarları «Raştua», Çuvaşlar "Nartavan» ya da «Nartukan», Zırizyalar «Nardava», Mokşalar «Nardvan" olarak bilirler.

 

https://www.turkcebilgi.com/nardugan 

NARDUGAN BAYRAMI

 

 

 

NARDUGAN BAYRAMI

 

 

Muazzez İlmiye ÇIĞ

Hıristiyanların  İsa’nın doğuşu olarak kutladığı Noel bayramı, çok eski Türklerin yeniden doğuş bayramıdır. 

Türklerin, tek Tanrılı dinlere girmesinden önceki inançlarına göre, yeryüzünün tam ortasında bir akçam ağacı bulunuyor.

Buna hayat ağacı  diyorlar. 

Bu ağacı, motif olarak bizim bütün halı, kilim ve işlemelerimizde görebiliriz.

Türklerde güneş çok önemli. 

İnançlarına göre gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık’ta gece gündüzle savaşıyor.

Uzun bir savaştan sonra gün geceyi yenerek zafer kazanıyor.

İşte bu güneşin zaferini, yeniden doğuşu, Türkler büyük şenliklerle  akçam ağacı altında kutluyorlar.

Güneşin yeniden doğuşu, bir yeni doğum olarak algılanıyor.

Bayramın adı : NARDUGAN

(nar=güneş, tugan, dugan=doğan) 

Doğan güneş.

Güneşi geri verdi diye Tanrı Ülgen’e dualar ediyorlar.

Duaları Tanrıya  gitsin diye ağacın altına hediyeler koyuyorlar, dallarına bantlar bağlayarak o yıl için dilekler diliyorlar Tanrıdan.

Bu bayram için, evler temizleniyor. 

Güzel giysiler giyiliyor. 

Ağacın etrafında şarkılar söyleyip oyunlar  oynuyorlar. 

Yaşlılar, büyük babalar, nineler ziyaret ediliyor, aileler bir araya gelerek birlikte yiyip içiyorlar.

Yedikleri; yaş ve kuru meyveler, özel yemek ve şekerleme. 

Bayram, aile ve dostlar bir araya gelerek kutlanırsa ömür  çoğalır, uğur gelirmiş.

Akçam ağacı yalnız Orta Asya’da yetişiyormuş. Filistin’de bu ağacı bilmezlermiş.

Bu yüzden bu olayın Türklerden Hıristiyanlara geçtiği ve bunu da Hunların Avrupa’ya gelişlerinden sonra onlardan görerek aldıkları söyleniyor.

İsa’nın doğumu ile hiç ilgisi yok.

“Doğum, güneşin yeniden doğuşu”

Muazzez İlmiye ÇIĞ

https://www.altayli.net/nardugan.html